A.Serdar Anlaş - İnşaat – Yapı İşlerinde İş Sağlığı Ve Güvenliği
Türkiyenin en büyük inşaat haber portalı.

YAZAR DETAY

 

A.Serdar Anlaş

info@insaattrendy.com
01.01.2010

İnşaat – Yapı İşlerinde İş Sağlığı Ve Güvenliği

 

İnşaat sektörü, ülkemizde her yıl binin üzerinde insanın hayatını kaybettiği ve çok daha fazlasayıda kişinin, inşaat iş alanının yol açtığı çeşitli meslek hastalıklarının yanısıra sakatlanma veya yaralanma gibi rahatsızlıklar geçirdiği bir sektördür.

İş Güvenliği çalışmalarında çalışanların sağlığı ve güvenliğini korumak amacıyla KAZASIZLIK hedeflenmektedir.

Bunun için yapılan çalışmalarda  planların gerçekçi olma zorunluluğu vardır. İstatistikler bu aşamada kullanabileceğimiz verileri bize sunarlar.

Tekrar Hatırlayalım:

İş Güvenliğinin Amacı

a. Çalışanlara en yüksek sağlıklı ortam sunmak,

b. Çalışma koşullarının olumsuz etkilerinden onları korumak,

c. İş ve işçi arasında mümkün olan en iyi uyumu sağlamak,

d. İşyerlerindeki riskleri tamamen ortadan kaldırmak ya da zararları en aza indirebilmektir

Önümüzdeki ay SSK verilerine biraz daha derinlemesine gireceğiz. Şimdi birkaç sonucu irdeleyelim:

Yapı İşlerinde:

iş kazalarının yaklaşık % 10’u, 

ölümle sonuçlanan kazaların yaklaşık % 30’ u,  

sürekli iş göremezliklerin yaklaşık  % 25’i, yapı işkolunda meydana gelmektedir.

yapı işkolunda meydana gelen kazaların yaklaşık % 34’ ü ölümle sonuçlanmaktadır. 

Yapı işlerine özgü sorunlar:

Küçük işletmeler 

Çok sayıda alt işveren (taşeron) çalışmaktadır.

Teknik personelin İSG eğitimleri yeterli düzeyde değildir.

İşçilerin genel eğitim seviyeleri yetersizdir.

Yapı işleri ile ilgili düzenlemelerde İSG konusu yeterince yer almamaktadır. (Yapı Denetimi ile ilgili düzenlemeler, İhale ile ilgili düzenlemeler, sözleşmeler, teknik şartnameler vb.)

Yapı işleri kendi kendini üreten, sürekli değişim gösteren bir sektördür.

Çalışma alanı genellikle geniş ve dağınıktır.

Geçici işlerdir, çalışmalar belirli sürelidir.

Günlük çalışma süreleri uzun veya çalışma saatleri düzensizdir.

Çalışanlar sık değişir, işçi sirkülasyonu fazladır. 

Çevreden kaynaklanan her türlü olumsuzluğa açıktır.

4857 sayılı İş Kanunu

İşverenlerin ve işçilerin yükümlülükleri 

Madde 77 - İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler.  

İşverenler işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar.

Bir Yargıtay Kararı:

İşçi sağlığı ve iş güvenliği tüzüğü mutlak buyurucu nitelikte bir tüzüktür. Yargıtay 10. hukuk dairesi 17 Nisan 1980 tarih 1975 sayılı kararı da der ki: 

“Ancak iş kanununun 73. maddesi ve işçi sağlığı ve iş güvenliği tüzüğünün 3. ve 4. maddeleri gereğince işveren salt mevzuatta ön görülenleri değil, kazanın olmaması için tüm önlemleri almakla yükümlüdür.”

Yargıtay “iş yerindeki iş kazalarında kusur tespitin de işyeri risklerine karşı işçinin eğitiminin olup olmadığı mutlaka araştırılmalıdır.” der.

İlk Aşamada Neler Yapılmalı?

Öncelikle bir Risk Değerlendirmesi yapılmalı. Yazılı ve kağıda dökülmüş hali en uygunudur.

1. Potansiyel tehlikeler belirlenmeli,

2. Tehlikeler değerlendirilmeli,

3. Tehlikelerin neden olacağı sonuçlar derecelendirilmeli,

4. Çalışanların maruz kaldığı risklerin ortadan kaldırılmasına veya azaltılmasına yönelik kontrol önlemleri uygulanmalı,

5. Bütün bu aşamalar ve uygulamalar düzenli olarak denetlenmeli, izlenmeli ve aksayan yönler yeniden gözden geçirilmelidir.

Denetim ve izleme; önlemlerin etkinliğini değerlendirmemiz ve yasal gerekleri sağlayıp sağlamadığımızdan emin olmamız için önemli bir aşamadır.

Önemli tehlike ve riskler nelerdir?

Yüksekten düşme,

Taşıt kazaları,

Elektrik akımına kapılma,

Kazı çalışmaları sırasında toprak altında kalma

Düşen cisimlerin çarpması,

Asbest liftlerini soluma,

Ağır malzemelerin taşınmasından kaynaklanan sırt ağrıları

Tehlikeli maddelerle temas,

Yüksek gürültü nedeniyle işitme kayıpları

İŞÇİLERE SAĞLIK RAPORU: 

İnşaat işlerinde çalışacak işçilerin işe girişlerinde veya işin devamı süresince bedence bu işlere elverişli ve dayanıklı oldukları; işyeri hekimi işçi sağlığı dispanserleri, bunların bulunmadığı yerlerde sırası ile en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu, Sağlık Ocağı, Hükümet yada Belediye Doktorları tarafından verilmiş örneğine uygun sağlık raporları olmadıkça; bu gibilerin işe alınmaları veya işte çalıştırılmaları yasaktır.

Yetkili memurlar isteyince, bu raporları işveren kendilerine göstermek zorundadır. Bu nedenle bu raporların şantiyeden uzaktaki bir büroda değil, şantiyede bulundurulması gereklidir.

Bu raporlar her türlü resim ve harçtan muaftır.

KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLAR: 

Alet, parça, malzeme gibi cisimlerin düşmesi muhtemel yerlerde çalışacak işçilere koruma başlığı verilecektir.

Yüksekliği tabandan itibaren 3 metreden daha fazla olan ve düşme veya kayma tehlikesi bulunan yerlerde çalışanlarla, kiremit döşeyicilerine, oluk ve her türlü dış boya işleri yapanlara, gırgır vinçlerini çalıştıranlara ve kuyu, lağım, galeri ve benzeri derinliklerde çalışanlara verilecek ve işçiler de verilen bu kemerleri kullanacaklardır.

Su içinde çalışmayı gerektiren hallerde, işçilere, uygun verilecektir. Diz boyunu aşan suların yenilmesi için ayrıca gerekli tedbirler alınacaktır.

El ve kolların korunması için kullanılaca işçinin ellerine ve yapacakları işe uygun seçilmiş olacaktır.

UYARI LEVHALARI: 

Yapı alanı içindeki tehlikeli kısımlar, açıkça sınırlandırılacak ve buralara görünür şekilde yazılmış uyarma levhaları konulacaktır.

DÖŞEME KENARINA KORKULUK: 

Betonarme platformlarının döşeme kenarlarına düşmeyi önleyecek korkuluk yapılacaktır. Bu mümkün olmadığı hallerde, serbest çalışmayı sağlamak için döşeme kenarına korkuluklu iskele yapılacaktır.

Not: Döşeme kenarları en azından, uyarı niteliğinde kırmızı-beyaz renkli şerit bant ile sarılmalıdır.

Basamakları yapılmamış betonarme merdiven döşemelerine kayma veya düşmeyi önleyecek ahşap basamaklar ve kova boşluğu kenarlarına ise uygun korkuluklar yapılacaktır.

TEHLİKELİ BOŞLUKLAR-MALZEME İSTİFİ-ARTIK MALZEMELER: 

Tavan veya döşemelerdeki boşluk ve deliklere , asansör boşluklarına, korkuluk yapılacak veya bu deliklerin üstleri geçici bir süre için uygun şekilde kapatılacaktır.

Yapı işyerinde kazaya sebep olacak veya çalışanları tehlikeli durumlara düşürecek şekilde malzeme istif edilmeyecek ve araçlar gelişi güzel yerlere bırakılmayacaktır.

Yapının devamı süresince sivri uçları veya keskin kenarları bulunan malzeme ve artıklar, gelişi güzel atılmayacak ve ortaklıkta bulundurulmayacaktır.

TAHTA PERDE: 

Belediye sınırları içinde meskun bölgelerde, yapı kazılarına başlamadan önce yapı alanının çevresi ortalama 2 metre yükseklikte tahta perde ile çevrilecek, payandaları içten vurulacak ve bunlar yapının bitimine kadar bu şekilde korunacaktır.

Yapının oturacağı alanın çevresinin açık ve geniş olması halinde tahta perde yerine kazı sınırı gerisinden başlamak üzere 90 -100 santimetre yükseklikte bir korkuluk yapılacaktır.

KAZILAR: 

Kazıların her bölümü ilgili fenni mesul (TUS) tarafından her gün en az bir defa kontrol edilecek ve çalışılmasında bir sakınca olmadığı sonucuna varılırsa işe devam edilecek; çalışılmasında sakınca olduğu anlaşılırsa sakınca giderilinceye kadar iş durdurulacaktır.

Her iki halde de, durum, yapı iş defterine yazılıp imza edilecektir.

Sert kaya, sert şist, betonlaşmış çakıl, sert kalker, killi şist kaya, gre ve konglomera gibi kendini tutabilen zeminlerde yetkililerin gerekli gördüğü hallerde ve şevsiz yapılmak zorunluluğu bulunan 150 santimetreden daha derin kazılarda, yan yüzler uygun şekilde desteklenmek veya iksa edilmek suretiyle tahkim olunacak ve iksa için kullanılacak kalas başları, kazı üst kenarından 20 cm. yukarı çıkarılacaktır. İksanın yeterliliği iş süresince kontrol edilerek sonuçlar yapı iş defterine kaydedilecektir.

150 santimetreden daha derin olan kazı işlerinde, işçilerin inip çıkmaları için yeteri kadar el merdivenleri bulundurulacaktır. İksa tertibatını ve desteklerini, inip çıkma için kullanmak yasaktır.

YAPI İSKELELERİ: 

Yapı iskeleleri, ancak sorumlu ve yetkili teknik elemanın yönetimi altında, tecrübeli ustalara iskele ölçüleri ve malzeme özellikleri göz önünde bulundurularak kurdurulacak veya söktürülecektir. İskeleler, sık sık ve en az ayda bir kere muayene ve kontrol edilecek ve sonuçlar yapı iş defterine yazılacaktır. İskeleler her fırtınadan sonra kontrol edilecektir.

Yük taşıyan iskelelerde alet ve malzemenin düşerek kazaya sebep olmasını önlemek için döşeme dış kısmına 15 santimetre yüksekliğinde bir etek tahtası konacaktır. Bu etek tahtası ile döşeme arasında en çok bir santimetre boşluk bırakılabilir.

İskelelerde köprü görevi görecek geçitler, 60 santimetreden dar ve korkuluksuz yapılmayacaktır.

ÇELİK BORULU İSKELE: 

Çelik borulu iskeleler, sağa ve sola sallanmayacak şekilde yeteri kadar çapraz borularla takviye edilecek ve binadan ayrılmayacak şekilde tespit olunacaktır.

Çelik borulu iskelelerdeki platformlarda kullanılacak kalas veya diğer ahşap kısımların özellikleri ile kullanılacak çaprazlar, korkuluklar, ara korkuluklar ve benzeri kısımlardaki aralıklar ahşap iskelelerde aranan özelliklere uygun olacaktır.

Boru veya madeni iskeleler statik, elektriğe karşı uygun şekilde topraklanacaktır.

ASMA İSKELE: 

Asma iskelelerin aşağı ve yukarı hareketlerini sağlayan makina, teçhizat ve vinçlerin, kullanmaya elverişli olduklarına ilişkin ve yetkili teknik elemanca kullanmaya başlamadan önce düzenlenmiş belgeleri işyerinde saklanacaktır.

Asma iskele askısı için kullanılacak çelik veya kendir halatların yahut benzeri malzemenin her gün işe başlamadan önce muayene edilerek ezik, kopuk, çürük veya başka bir özrü olup olmadığı hususu yapı iş defterine kaydedilecek, ancak sağlam olduğu anlaşıldıktan sonra iskelede çalışma yapılacaktır.

Asma iskele tavan kısmında mutlak surette sabit bir noktaya sağlam bir şekilde bağlanacaktır.

Asma iskele korkulukları, en az 100 santimetre yükseklikte ve ara korkuluklu yapılacak, etek tahtaları ise en az 15 santimetre yükseklikte olacaktır.

SIPA İSKELE: 

Duvar işlerinde veya 120 santimetreden yüksekte yapılacak işlerde kullanılacak sıpa iskelelerde aşağıdaki özellikler bulunacaktır.

1 - Genişlikleri 125 santimetreden az,

2 - Yükseklikleri 300 santimetreden çok,

3 - Platform kalınlığı 5 santimetreden az,

4 - İskele bacak ve kirişleri 10X10 santimetre kesitinden küçük,

5 - Takviye ve çaprazlar 2,5X15 santimetre veya 5X10 santimetre kesitinden küçük, olmayacaktır.

GIRGIR VİNÇ (ASANSÖR): 

Gırgır vincin elektrik motoru topraklanmış olacaktır. 

Vincin şalteri otomatik olacak, vinç kovasının belirli bir yüksekliğe çıkması halinde otomatik şalter devreyi kesecektir. 

Çelik halatın tamburdan dışarı fırlaması önlenecektir. 

Kullanılacak çelik halatın çapı 12 milimetreden az olmayacak, sağlam ve özürsüz tellerden yapılmış olacaktır. 

Kova kancasına takılacak çelik halatın uç kısmı yüksüklü olarak kancaya takılacak ve serbest kalan uç kısmı uzun kısma en az 3 adet U klemensi ile uygun şekilde tespit edilecektir.

Kancanın kovadan kurtulmaması için, mandal, kilitli mandal veya bağlama gibi uygun tertibat bulunacaktır. 

Vincin tespit edildiği kolon ahşap ise, kesiti 20X20 cm.den küçük olmayacak ve kolon, sağa sola yalpa yapmayacak şekilde tespit edilecektir.

Ek bulunduğu hallerde, kolonun dört bir yüzünde, ekleme şartlarına uygun saplama yapılacaktır. 

Hareketi sırasında katlar arasında kovaya takılacak herhangi bir engel bulundurulmayacaktır.

İçine konacak her türlü malzemenin yüksekliği kova üst düzeyini aşmayacaktır.

Kalas, uzun tahta, demir ve benzeri malzeme veya eşya gırgır vince uygun ve emniyetli şekilde bağlandıktan sonra taşınacaktır. 

Hareket sırasında alabora olmaması için kova sapı kenarında kilitli mandal kullanılacaktır. 

Gırgır vinci çalıştıran işçiye güvenlik kemeri, lastik eldiven ve lastik ayakkabı gibi uygun kişisel koruyucu araçlar verilecektir.

Gırgır vincin tabanda durduğu alanın ön yüzünde parmaklık (bariyer) şeklinde bir kapısı bulunacak, diğer tarafları ise en az 90 santimetre yüksekliğinde bir korkulukla çevrilmiş olacaktır.

Gırgır vincin hareketi sırasında çevrili olan içinde hiç bir işçi bulundurulmayacaktır.

Gırgır vince malzeme yükleyen bütün işçilere koruma başlığı (baret) giydirilecektir.

Gırgır vincin bütün kısımları en az haftada bir kere ve ayrıca her yer değişmesinde kontrol edilecek ve sonuçlar yapı iş defterine yazılarak imzalanacaktır.

ELEKTRİK PANOSU VE İLETKENLER - TOPRAKLAMA: 

Elektrik panolarının taban alanlarında yalıtkan malzeme (lastik paspas veya tahta ızgara) bulunacaktır.

Tehlike anında panoya ulaşmak için elektrik panolarının önlerine herhangi bir engel bulundurulmayacaktır.

Elektrik kabloları, mekanik ve kimyasal etkilerden korunmuş olarak yerleştirilecektir.

Elektrikli makinaları, uygun bir şekilde topraklanacaktır. Topraklama hatları kolay muayene edilecek şekilde çekilmiş olacaktır.

Seyyar elektrikli makinalarda, gelen ve dönen akımı kontrol edip eşit olmadığı zamanlarda elektriği kesen kaçak akım röleleri kullanılacaktır.

TUVALET: 

İşyerlerinin uygun mahallerinde yeter sayıda helalar bulunacaktır. Hela yapılmasına işyerinin durumu müsait değilse ve yakınlarda da özel helalar bulunmuyorsa,işverenler,işçilerin bu ihtiyaçları için civarda yer bularak helalar yapmak zorundadırlar. 

Yararlanılan Kaynaklar:

1. www.ikyworld.com/formlar/iskazalarimeslekhastaligi.pps

2. www.isveguvenlik.com/...yapi.../insaat-islerinde-is-guvenligi-acisindan-risk-degerlendirmesi.html

3. Mustafa Cengiz AYNA,TÜRKİYE’ DE  İNŞAAT SEKTÖR VE İSG KOŞULLARI, 16 Ekim 2008/ANKARA

4. İSveGGM, Küçük Şantiyelerde İş sağlığı ve Güvenliği Broşürü

5. http://forum.yapisal.net/66-is-guvenligi-ve-isci-sagligi/1540-yapi-insaat-islerinde-alinacak-tedbirler.html#post4271




Yorum Yapmak İçin Üye Olun ya da Giriş Yapın.!

DİĞER MAKALELERİ

İş Ekipmanlarının Güvenli Kullanımı

Yayın tarihi : 01.01.2011

info@insaattrendy.com

Kazalarının önemli bir kısmı makine koruyucuların olmamasından veya makine ve tezgahlarda çalışırken gerekli güvenlik önlemleri alınmamasından kaynaklanmaktadır.

Devamını Oku

Yüksekte Çalışma

Yayın tarihi : 01.10.2010

info@insaattrendy.com

İş Sağlığı ve Güvenliği çerçevesinde henüz tam anlamıyla yasal düzenlemelere tabi olmamış olan “Yüksekte Çalışma” konusuna bu sayımızda kısaca değineceğiz. Önce tanımları ele alalım: Yüksekte Çalışma - Düşme nedir? Yükseklik; adım atarak çıkamayacağımız yerler olarak tanımlanabilir. İnsandan insana farklılık gösteren yükseklik kavramın..

Devamını Oku

İş Güvenliği Çalışmalarında Başarı Öyküsü: “İzmir ..

Yayın tarihi : 01.04.2010

info@insaattrendy.com

İDÇ sanayinin temel taşlarından biri. Ağır sanayi ve İŞ KAZASI ayrılmaz bir bütün olarak düşünüldüğü sektördür çelik sektörü. İDÇ yöneticileri Kazanın bir kader olmadığı yönünde fikir birliği içinde oldular. Bu fikir birliğini sahaya indirme yönünde de bu proje çerçevesinde çalışanlarla bütünleştiler. İşte bu bütünleşmenin öyküsü bu.

Devamını Oku

İnşaat – Yapı İşlerinde İş Sağlığı Ve Güvenliği

Yayın tarihi : 01.01.2010

info@insaattrendy.com

İnşaat sektörü, ülkemizde her yıl binin üzerinde insanın hayatını kaybettiği ve çok daha fazlasayıda kişinin, inşaat iş alanının yol açtığı çeşitli meslek hastalıklarının yanısıra sakatlanma veya yaralanma gibi rahatsızlıklar geçirdiği bir sektördür.

Devamını Oku

İşyeri Sağlık Ve Güvenlik Birimleri İle Ortak Sağl..

Yayın tarihi : 01.10.2009

info@insaattrendy.com

İstihdam paketi olarak da adlandırılan 5763 sayılı "İş Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" 26.05.2008 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Devamını Oku

1
 
2
 
3
 
>>